Hva er forskjellen på odel og åsete?

Lov om odelsretten og åsetesretten (odelslova) regulerer både odelsrett og åseterett, men hva er forskjellen?

Det er ingen egen bestemmelse i odelsloven som definerer hva odel er, men man kan utlede av de forskjellige bestemmelsene i loven at det er en rett til å overta en eiendom på visse vilkår;

  • Fulldyrket eller overflatedyrket jord over 35 dekar eller produktiv skogareal på over 500 dekar. Odelsloven § 2
  • Odelsrett kan hevdes ved full eiendomsrett i 20 år. Odelsloven §7
  • Rett til å overta på odel har etterkommere i gitt prioritetsrekkefølge som fremkommer i kapittel 3.

Det er særregler og unntak i loven som må vurderes før krav fremsettes.

Åseterett er derimot konkret definert i odelsloven § 51:

 

Odelsloven § 51. Kva åsetesrett er

Når eigaren av odelsjord eller odlingsjord døyr og jorda går i arv til etterkomarane hans, har ein av desse rett til på skifte å få denne utlagt til seg, på vilkår som går fram av dei etterfølgjande paragrafane. Denne retten, som blir kalla åsetesrett, gjeld ikkje sameigepart utan der resteigedomen er eigd av ektefellen eller sambuaren til arvelataren og arvingen er etterkomar også etter denne.

Jord som ikkje fyller vilkåra som odlingsjord på den tida arvelateren døyr, går ikkje inn under åsetesrett.

Reglane om bu- og driveplikt i konsesjonslova § 5 andre stykket og jordlova § 8 første stykket gjeld tilsvarande når ein åsetesarving tek over jord.